Amerika Birleşik Devletleri Federal Kenevir ve Esrar Politikaları ve Medicare Kapsamı

Özet ve Araştırmanın Kapsamı

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) federal kenevir (hemp) ve esrar (marijuana) politikaları, 2026 yılının bahar ayları itibarıyla, yürütme erki içindeki derin yapısal çatışmaların, karmaşık idari hukuk süreçlerinin ve birbirine zıt kurumsal misyonların merkezinde yer almaktadır. Bu kapsamlı araştırma raporu, kamuoyunda kafa karışıklığına yol açan iki temel sorunsalı aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Birinci eksen, Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezleri (CMS) Yöneticisi Dr. Mehmet Öz’ün duyurduğu, kenevir kaynaklı THC ve CBD ürünlerinin Medicare kapsamına alınmasına yönelik programın ardındaki gerçekleri ve dezenformasyon ağını incelemektedir. İkinci eksen ise, Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı’nın (HHS) esrarın Kontrollü Maddeler Yasası (CSA) kapsamında Liste I’den Liste III’e (Schedule III) geçirilmesi yönündeki tavsiyesinin üzerinden geçen 946 günlük sürece rağmen, Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi (DEA) gibi bir kolluk kuvvetinin bu bilimsel süreci nasıl ve hangi yetkiyle bloke edebildiğini hukuki boyutlarıyla analiz etmektedir.

Araştırma bulguları, Amerikan federal bürokrasisinin sağlık odaklı kurumları (HHS, FDA, CMS) ile kolluk ve güvenlik odaklı kurumları (DOJ, DEA) arasında eşine az rastlanır bir ontolojik ve idari savaş yaşandığını göstermektedir. Bir yandan CMS, “Madde Erişim ve Faydalanıcı Katılım Teşviki” (Substance Access BEI) gibi inovatif programlarla kenevirin tıbbi faydalarını federal sağlık sistemine entegre etmeye çalışırken; diğer yandan DEA, İdari Usul Kanunu’nun (APA) sunduğu bürokratik mekanizmaları ve personel boşluklarını (İdare Hukuku Hakimi atanmaması gibi) bir silah olarak kullanarak Başkanlık Kararnamelerini (Örn. EO 14370) geciktirmektedir. Bu rapor, söz konusu idari açmazın anatomisini, DEA’nın yasal otoritesinin kökenlerini, yürütme organının zirvesindeki siyasi tıkanıklığı ve endüstri üzerindeki devasa ekonomik etkileri makro ve mikro düzeyde, kanıta dayalı bir analitik çerçevede sunmaktadır.

Bölüm 1: Dr. Mehmet Öz ve Medicare Kenevir/CBD Programının Gerçek Boyutları

Medyada ve kamuoyunda, özellikle “Marijuana Moment” gibi sektörel yayınlarda yer alan “Medicare’in tüm THC ve CBD ürünlerini kapsayacağı” yönündeki anlatılar, gerçeği yansıtmakla birlikte son derece basitleştirilmiş ve manipülasyona açık bir çerçeve sunmaktadır. İnternet ortamında dolaşan sahte Dr. Öz reklamları (örneğin KOAH tedavisi için sahte CBD jelibonları veya “mucizevi” akciğer detoksları) ile federal hükümetin gerçek politikaları arasında kalın bir çizgi çekmek gerekmektedir.1 Dr. Öz, yıllardır ismini kullanan bu dolandırıcılık şebekelerine karşı “Oz Watch” gibi platformlar üzerinden mücadele etmiş ve herhangi bir spesifik ürünü şahsen onaylamadığını defalarca belirtmiştir.2 Nisan 2026’da hayata geçen gerçek program, sahte reklamlardaki mucizevi iddialardan tamamen uzak, sıkı bir şekilde düzenlenen federal bir pilot uygulamadır.2

Substance Access Beneficiary Engagement Incentive (BEI) Programının Mekaniği

1 Nisan 2026 tarihinde fiilen yürürlüğe giren bu girişim, genel bir Medicare Bölüm D (Part D) reçeteli ilaç kapsamı veya doğrudan bir eczane geri ödeme programı değildir.5 Gerçekte bu, CMS İnovasyon Merkezi (Innovation Center) tarafından yürütülen ve yalnızca belirli sağlık hizmeti sunum modellerine entegre edilmiş, isteğe bağlı ve sağlayıcı liderliğinde bir “katılım teşviki” (engagement incentive) programıdır.5 Programın resmi hukuki adı Madde Erişim ve Faydalanıcı Katılım Teşviki’dir (Substance Access BEI).7

Bu yenilikçi model, federal düzeyde bir dönüm noktasıdır çünkü ilk kez vergi mükelleflerinin fonladığı bir sağlık sigortası altyapısı, kenevir türevlerini bir bakım planının meşru bir parçası olarak kabul etmektedir.5 Medicare, hastanın kenevir ürünü satın alması için hastaya doğrudan bir çek veya ödeme vermez; bunun yerine, programa katılan Sorumlu Bakım Örgütlerine (ACO) ve onkoloji pratiklerine, uygun hastalar için yıllık 500 ABD Dolarına kadar kenevir kaynaklı ürün tahsis etme bütçesi ve yetkisi verir.7

 

Program Parametresi	Yasal ve Operasyonel Açıklama
İlgili CMS Modelleri	Sorumlu Bakım Örgütü (ACO) REACH Modeli ve Enhancing Oncology Model (EOM) (1 Nisan 2026’da yürürlüğe girdi). Long-Term Enhanced ACO Design (LEAD) Modeli (1 Ocak 2027’de başlayacak).5
Maddi Kapsam Sınırı	Uygun görülen her bir Medicare faydalanıcısı için yıllık maksimum 500 ABD Doları.4
Kapsamdaki Ürünler	Yalnızca federal ve eyalet yasalarına tam uyumlu, kuru ağırlık bazında %0,3’ten fazla delta-9 THC içermeyen kenevir (hemp) kaynaklı CBD ürünleri.10
Kesin Olarak Dışlanan Ürünler	Solunabilir (inhalable/vape) ürünler, porsiyon başına 3 miligramdan fazla tetrahidrokannabinol (THC) içeren oral ürünler ve kenevir bitkisinin doğal olarak üretmediği sentetik kannabinoidler kesinlikle kapsam dışıdır.10
Tıbbi Gözetim Şartı	Ürünler eczaneden serbestçe alınamaz; mutlaka bir doktor gözetiminde, koordineli bir bakım planının parçası olarak ve CMS’ye sunulan bir “Uygulama Planı” (Implementation Plan) dahilinde reçete edilmelidir.5

CMS İnovasyon Merkezi Direktörü Abe Sutton ve CMS Yöneticisi Dr. Mehmet Öz, bu programın amacının, klinisyenlere hastaların semptom yönetimini (özellikle onkolojik ağrılar ve kronik rahatsızlıklar) desteklemek için gerekli güvencelerle donatılmış yeni bir araç sunmak olduğunu belirtmişlerdir.5 Nitekim, cbdMD gibi klinik odaklı kenevir şirketleri, Medicare programları içindeki bu yapılandırılmış yolları desteklemek üzere yeni tıbbi kanallar başlatmış ve yüksek kaliteli klinik veri altyapısı sunmaya odaklanmışlardır.8

FDA’nın Uygulama Muhtırası (Enforcement Memo) ve Etkileri

Bu tür bir programın başarılı bir şekilde başlatılabilmesi için idari bir kalkan gerekiyordu. 2018 Tarım Yasası (Farm Bill) keneviri Kontrollü Maddeler Yasası’ndan (CSA) çıkarmış ve federal düzeyde yasallaştırmış olsa da, Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) yetkisini korumuş ve bugüne kadar CBD’nin gıda takviyesi olarak satılmasına resmi bir onay vermemiştir.14 Bu durum, 20 milyar dolarlık devasa bir endüstriyi yıllarca gri bir yasal alanda bırakmıştır.15

Ancak 1 Nisan 2026 tarihinde FDA Komiseri Marty Makary, kritik bir uygulama muhtırası (enforcement memo) yayınlamıştır.15 Bu belge, FDA’nın CMS’nin yeni Medicare girişimi kapsamında sunulan kenevir kaynaklı CBD ürünlerine karşı federal yasaları uygulamayacağını (müdahale etmeyeceğini) açıkça taahhüt etmektedir.16 Elbette bu muafiyet, ürünlerin katı standartları karşılaması koşuluna bağlanmıştır. Ürünler; diyet takviyesi çerçevesine uygun olarak üretilmeli, etiketlenmeli (Supplement Facts paneli içermeli), ağır metal veya pestisit gibi kontaminantlar barındırmamalı ve kesinlikle çocuklara cazip gelecek şekilde pazarlanmamalıdır.15 Bu muhtıra, Medicare BEI programının önündeki en büyük bürokratik engeli kaldırmış ve kenevirin federal tıbbi kullanımına yönelik fiili (de facto) bir meşruiyet alanı yaratmıştır.15

Smart Approaches to Marijuana (SAM) Davası ve Yargısal Süreçler

Federal hükümetin keneviri vergi mükelleflerinin fonlarıyla finanse etmesi, esrar karşıtı lobi gruplarının sert direnişiyle karşılaşmıştır. Kevin Sabet liderliğindeki Smart Approaches to Marijuana (SAM) organizasyonunun öncülük ettiği bir koalisyon, CMS’nin bu programının İdari Usul Kanunu’na (APA) ve Kontrollü Maddeler Yasası’na (CSA) aykırı olduğu gerekçesiyle 30 Mart 2026’da Washington D.C. Federal Bölge Mahkemesi’nde dava açmıştır.9

Davacılar, Trump yönetiminin programı çok hızlı bir şekilde yürürlüğe koyduğunu, APA’nın gerektirdiği kamuoyu yorum süreçlerini atladığını ve CMS’nin kendi geçmiş kurallarıyla çeliştiğini iddia etmiştir.9 Programın derhal durdurulması için geçici uzaklaştırma kararı (TRO) talep edilmiştir. Ancak federal yargıç, bu acil durdurma talebini reddederek programın planlandığı gibi 1 Nisan’da başlamasına izin vermiş, ön ihtiyati tedbir (preliminary injunction) duruşmasını ise 20 Nisan 2026 tarihine ertelemiştir.19 CMS, devam eden bu davaya rağmen uygulamanın maliyet etkinliğini ve sağlık sonuçlarını değerlendirmeye devam edeceğini duyurmuştur.19

Bölüm 2: Esrarın Yeniden Sınıflandırılması (Rescheduling): 946 Günlük Gecikmenin Anatomisi

Kullanıcı sorgusunda vurgulanan ve Amerikan siyasetinin en hararetli tartışma konularından biri olan “HHS’nin Liste 3 tavsiyesinin üzerinden 946 gün geçmesine rağmen sürecin neden tamamlanmadığı” hususu, Amerikan idare hukukunun, kurumsal güç mücadelelerinin ve politik atamaların karmaşık bir kesişim noktasıdır. 946 günlük bu süre, bürokratik bir tesadüf değil, yasal mekanizmaların kasten yavaşlatılmasının bir sonucudur.21

Sürecin Kronolojik Gelişimi ve Yasal Çerçeve

Esrarın federal Kontrollü Maddeler Yasası (CSA) altındaki statüsünün gözden geçirilmesi, uzun ve sancılı bir idari takvime yayılmıştır. Kongre Üyesi Steve Cohen’in de işaret ettiği üzere, bu sürecin kökleri onlarca yıl öncesine, 1972 Shafer Komisyonu’nun esrarın Liste I’den çıkarılması yönündeki (ve dönemin Nixon yönetimi tarafından görmezden gelinen) tavsiyesine kadar uzanmaktadır.22 Ancak modern yeniden sınıflandırma sürecinin kritik dönüm noktaları şunlardır:

 

Tarih	Federal Gelişme ve İdari Adım	Kaynak
6 Ekim 2022	Dönemin Başkanı Joe Biden, HHS ve Adalet Bakanlığı’na esrarın federal yasalar altındaki statüsünü bilimsel olarak gözden geçirme ve süreci hızlıca başlatma talimatı verdi.	22
29 Ağustos 2023	HHS, FDA ve NIDA’nın hazırladığı 252 sayfalık kapsamlı tıbbi değerlendirmeyi tamamlayarak, esrarın Liste III’e alınmasını resmi olarak DEA’ya tavsiye etti. (946 günlük sayacın başlangıcı).	22
11 Nisan 2024	Adalet Bakanlığı Hukuk Müşavirliği Ofisi (OLC), DEA’nın itirazlarına karşı HHS’nin bilimsel bulgularının bağlayıcı olduğunu belirten tarihi bir hukuki muhtıra yayınladı.	25
21 Mayıs 2024	DEA, Adalet Bakanı’nın onayıyla, esrarın Liste III’e taşınmasını öngören Önerilen Kural Koyma Bildirimi’ni (NPRM) Federal Sicil’de yayımladı. 62 günlük kamuoyu yorum süreci başladı.	22
Temmuz-Ağustos 2024	Süreç, benzeri görülmemiş bir katılımla yaklaşık 43.000 kamuoyu yorumu aldı. Yorumların %69’undan fazlası yeniden sınıflandırmayı, hatta tamamen yasallaştırmayı (descheduling) destekledi.	22
Ağustos-Aralık 2024	DEA, İdari Usul Kanunu (APA) gereği itiraz eden tarafların dinleneceği bir idari duruşma (Administrative Hearing) yapılacağını duyurdu ve 25 katılımcı belirledi.	22
18 Aralık 2025	Başkan Donald Trump, süreci hızlandırmak amacıyla Adalet Bakanı’na kural koyma sürecini “en hızlı şekilde” tamamlama talimatı veren 14370 sayılı Başkanlık Kararnamesi’ni (EO) imzaladı.	29
Ocak-Nisan 2026	DEA İdare Hukuku Hakimi’nin emekli olması ve yerine atama yapılmaması nedeniyle duruşmalar süresiz olarak askıya alındı. Nisan 2026 itibarıyla HHS tavsiyesinin üzerinden tam 946 gün geçmiş oldu.	22

Gecikmenin Temel Nedeni: İdari Usul Kanunu (APA) ve Hakim Krizi

Sürecin neden bu kadar uzun sürdüğünü anlamak için İdari Usul Kanunu’nun (APA) federal kurumlara dayattığı katı kuralları incelemek gerekir.9 Kontrollü Maddeler Yasası uyarınca DEA, bir maddenin sınıfını yalnızca Başkanlık Kararnamesi ile değiştiremez; yasalar, kurumun kanıtlara dayalı resmi bir kural koyma (formal rulemaking) süreci yürütmesini şart koşar.32 43.000 yorumun ardından, sürecin “İdari Duruşma” (Administrative Hearing) aşamasına geçmesi gerekiyordu.22

Ancak tıkanıklık tam bu noktada, kurumsal bir atalet ve yapısal bir eksiklikten kaynaklanmıştır. DEA’nın Baş İdare Hukuku Hakimi (ALJ) John J. Mulrooney II, süreci yönetecek tek yetkili isimken, Ağustos 2025’te sürpriz bir şekilde emekliye ayrılmıştır.22 Emekli olmadan önce yaptığı son açıklamada, ayrılışının DEA’yı “bu davaya veya kurumun diğer bekleyen idari yaptırım davalarına bakacak bir idare hukuku hakiminden yoksun bırakacağını” açıkça ilan etmiştir.31

Nisan 2026 itibarıyla, DEA Yöneticisi Terrance “Terry” Cole, bu boşluğu bilerek veya bürokratik nedenlerle doldurmamış, yeni bir hakim atamamıştır.22 Bir İdare Hukuku Hakimi olmadan, “Docket No. 24-44” numaralı yeniden sınıflandırma duruşmasının yapılması hukuken imkansızdır. ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Steve Cohen’in (D-TN), 27 Mart 2026’da Adalet Bakanı Pam Bondi ve DEA Yöneticisi Cole’a yazdığı acil mektubun ana odak noktası da budur.22 Cohen, 14370 sayılı Başkanlık Kararnamesi’nin üzerinden 99 gün geçmesine rağmen hiçbir adım atılmamasını sorgulamış ve “DEA, duruşmayı yönetecek bir ALJ olmadan yeniden sınıflandırmayı nasıl yapmayı planlıyor?” sorusunu doğrudan yöneltmiştir.22 Hukuk uzmanı Shane Pennington’ın da belirttiği gibi, Trump yönetimi duruşmaları tamamen atlayıp doğrudan Nihai Kural (Final Rule) yayınlamak istese bile, öncelikle aktif olan temyiz süreçlerini iptal etmek zorundadır, ki bu da başka bir hukuki kaos yaratacaktır.22 Bu idari boşluk, 946 günlük gecikmenin teknik mimarıdır.

Bölüm 3: Otorite Çatışması: Bir Polis Teşkilatı Neden Bilimsel Karar Veriyor?

Kullanıcının yönelttiği en kritik sorulardan biri şudur: “DEA bir polis teşkilatıdır, sağlık ve bilim uzmanı değildir. Neden bu belirlemeyi yapma yetkisine sahipler?” Bu sorunun cevabı, modern Amerikan uyuşturucu politikasının temelini atan yasal mimarinin derinliklerinde yatmaktadır.

1970 Kontrollü Maddeler Yasası’nın (CSA) Tasarımı

1970 yılında Başkan Richard Nixon döneminde Kongre tarafından kabul edilen CSA, uyuşturucu maddelerin kontrolünü ve sınıflandırılmasını tek bir sistem altında toplamıştır.22 O dönemde Kongre, uyuşturucu sorununun hem tıbbi bir mesele hem de ciddi bir asayiş sorunu olduğuna kanaat getirmiş ve yetkiyi iki bakanlık arasında bölüştürmüştür.34

Yasa (21 U.S.C. 811 ve 812), maddenin tıbbi faydası, farmakolojik etkileri ve bilimsel incelemeleri konusundaki uzmanlık yetkisini Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı’na (HHS) vermiştir.27 HHS’nin bu konulardaki tavsiyesi, süreci başlatmak için zorunludur. Ancak, bir maddenin yasadışı pazarlara sapma (diversion) riski, kamu güvenliğine yönelik tehdidi, uluslararası uyuşturucu antlaşmalarına (örneğin 1961 Narkotik Maddelere Dair Tek Sözleşme) uyumu ve nihayetinde hangi yasal listeye (Schedule I-V) yerleştirileceğine karar verme yetkisi, kolluk kuvvetlerinin başı olan Adalet Bakanı’na (Attorney General) münhasıran bırakılmıştır.27 Adalet Bakanı ise bu devasa gücü, idari bir organ olarak kendi bünyesinde kurulan DEA’ya delege etmiştir.27 Kısacası DEA, bu yetkiyi Kongre’nin 1970 yılında yaptığı bilinçli yasal tasarımdan almaktadır; amaç, doktorların iyi niyetli tavsiyelerini, polislerin “kamu güvenliği” filtresinden geçirmektir.27

Nisan 2024 Hukuk Müşavirliği Ofisi (OLC) Muhtırası ve Yetki Sınırları

Tarihsel süreç boyunca DEA, tıbbi kanıtları göz ardı ederek kendi katı standartlarını dayatmıştır.27 DEA’nın tarihsel standardı, bir maddenin “Güncel Olarak Kabul Gören Tıbbi Kullanımı” (Currently Accepted Medical Use – CAMU) olabilmesi için, FDA’nın yeni ilaç onay sürecine benzeyen, Faz II ve Faz III klinik deneylerden geçmesini şart koşuyordu.25 Esrar botanik bir bitki olduğu ve patentlenemediği için, dev ilaç şirketleri bu yüz milyonlarca dolarlık deneyleri hiçbir zaman yapmamış, bu da DEA’nın “esrarın tıbbi kullanımı yoktur” argümanını yıllarca meşrulaştırmıştır.25

Ancak HHS, 2023 yılında bu klasik yaklaşımı terk ederek yeni bir “iki aşamalı test” (two-part inquiry) geliştirmiştir.23 HHS, 40’tan fazla eyalette, 30.000’den fazla lisanslı hekimin, kronik ağrı veya kemoterapi bulantısı çeken 6 milyondan fazla hastaya tıbbi esrar önermesini “klinik bir gerçeklik” olarak kabul etmiş ve CAMU standardının karşılandığını belirtmiştir.23

DEA, HHS’nin bu yeni testine şiddetle itiraz etmiş ve süreci bloke etmeye çalışmıştır.37 Bu kurumlar arası savaş, Adalet Bakanlığı içindeki en yüksek hukuki hakem olan Hukuk Müşavirliği Ofisi’ne (OLC) taşınmıştır. 11 Nisan 2024 tarihinde OLC, şu kritik yasal kararları bağlayıcı olarak yayımlayarak DEA’nın gücünü sınırlandırmıştır 25:

1. HHS’nin Bilimsel Bağlayıcılığı: OLC, DEA’nın CAMU belirlemek için kullandığı eski 5 aşamalı testin “kabul edilemez derecede dar” (impermissibly narrow) olduğuna hükmetmiştir.25 HHS’nin iki aşamalı testinin yasal olarak yeterli olduğu ve HHS’nin tıbbi/bilimsel belirlemelerinin, DEA resmi kural koyma sürecini (NPRM) başlatana kadar DEA üzerinde kesinlikle bağlayıcı olduğu ifade edilmiştir.25
2. De Novo Analiz Yasağı: DEA, HHS’nin tıbbi bulgularının yerine baştan (de novo) kendi analizini yapamaz.25 Kural koyma süreci başladıktan sonra bile DEA, HHS’nin bulgularına “önemli ölçüde saygı” (significant deference) göstermek zorundadır.24
3. Uluslararası Antlaşmalar: DEA’nın “uluslararası antlaşmalar bizi Liste I’e veya II’ye mecbur bırakıyor” argümanı OLC tarafından reddedilmiş; esrarın Liste III’e alınarak, ek idari düzenlemelerle uluslararası yükümlülüklerin karşılanabileceği belirtilmiştir.27

Bu muhtıra, DEA’nın esrarın tıbbi faydasını inkar etme yetkisini elinden almış olsa da, bürokratik süreci yönetme (duruşmaları takvimlendirme, hakem atama, Nihai Kuralı yazma) gücü hala DEA’nın tekelindedir.27 Bu da kurumun, yetkisini süreci yavaşlatmak için pasif bir direniş aracı olarak kullanmasına olanak tanımaktadır.

Bölüm 4: Başkanlık İradesi ve Kurumsal Sabotaj: Yürütme Erki Neden Tıkandı?

Kullanıcının “Başkan neden bu süreci engellemelerine izin veriyor?” şeklindeki isyanı, Trump yönetiminin iç dinamiklerini, bürokratik direniş kültürünü ve personel atamalarındaki ideolojik çelişkileri yansıtmaktadır. Mevcut durum, Başkan’ın bilinçli bir “izin vermesi”nden ziyade, siyasi atamalarının kendi kurumsal ajandalarını dayatmasından kaynaklanan bir idari felç (gridlock) halidir.

14370 Sayılı Başkanlık Kararnamesi (Executive Order)

Başkan Donald Trump, konuyu çözmek ve süreci ivmelendirmek amacıyla 18 Aralık 2025 tarihinde 14370 sayılı “Tıbbi Esrar ve Kannabidiol Araştırmalarını Artırma” başlıklı Başkanlık Kararnamesi’ni (EO) imzalamıştır.29 Bu belge, esrarın yeniden sınıflandırılmasını devletin en yüksek önceliklerinden biri haline getirmiştir.

Kararname, açık bir dille Adalet Bakanına, esrarı Liste III’e alma kural koyma sürecini “Federal yasalara uygun olarak en hızlı şekilde” (in the most expeditious manner) tamamlama emrini vermiştir.29 Kararnamenin felsefesi, kronik ağrı çeken 4 Amerikalı yetişkinden 1’inin ve opioid kullanımını azaltmaya çalışan savaş gazilerinin durumuna vurgu yaparak, federal yasakların tıbbi araştırmalara vurduğu darbeyi kınamaktadır.29 Kararname ayrıca, kenevir kaynaklı CBD ürünleri için makul THC sınırları (porsiyon başı üst sınırlar) belirleyerek Kongre ile çalışılmasını da emretmiştir.29 Yani kağıt üzerinde, Başkan süreci engellemiyor, aksine hızlandırmaya çalışmaktadır.

Adalet Bakanı Pam Bondi’nin Direnişi

Başkan’ın kararnamesine rağmen sürecin tıkanmasının baş sorumlularından biri olarak bizzat Trump’ın atadığı Adalet Bakanı Pam Bondi gösterilmektedir.22 Bondi, Florida Başsavcısı olduğu dönemden beri esrar reformlarına karşı sert muhalefetiyle tanınan bir muhafazakardır.22 Trump yönetiminin ilk döneminde (2017-2021) opioid kriz masasında görev alırken esrarı opioid krizine benzer bir “geçiş uyuşturucusu” (gateway drug) olarak nitelendirmiş ve tıbbi faydalarını küçümsemiştir.22 Bondi, Adalet Bakanlığı koltuğuna oturduktan sonra EO 14370’i uygulamak için gerekli bürokratik baskıyı DEA üzerinde kurmamış ve sürecin sürüncemede kalmasına göz yummuştur.22

Bondi’nin eylemsizliği sadece esrar sınıflandırmasıyla da sınırlı kalmamıştır. Kongre tarafından kabul edilen ve Temmuz 2025’te yasalaşan HALT Fentanyl Yasası uyarınca, Adalet Bakanı’nın Liste I maddeleriyle (esrar, psilosibin vb.) yapılacak tıbbi araştırmaları kolaylaştıracak yönergeleri 16 Ocak 2026 tarihine kadar yayımlaması gerekiyordu.31 Bondi bu kritik Kongre mühletini de kaçırmıştır. Students for Sensible Drug Policy (SSDP) İcra Direktörü Kat Murti’nin de ifade ettiği gibi, bu tür idari başarısızlıklar tarafsız hatalar değil, bilimsel araştırmaları doğrudan baltalayan, hayat kurtaran tedavilerin gelişimini durduran aktif bir “araştırma zararı” (research harm) yaratmaktadır.40

DEA Yöneticisi Terry Cole ve Bürokrasi Çarkları

Tıkanıklığın bir diğer ve belki de en doğrudan mimarı, yine Başkan Trump tarafından aday gösterilen ve Temmuz 2025’te Senato tarafından onaylanan DEA Yöneticisi Terrance “Terry” Cole’dur.41 Cole, 30 yıldan fazla bir süredir kolluk kuvvetlerinde (22 yılı DEA’da) görev yapan, Afganistan’dan Kolombiya’ya kadar kartellerle mücadele etmiş geleneksel bir polis şefidir.43 Hatta Ağustos 2025’te Başsavcı Bondi tarafından Washington D.C.’nin “acil durum polis komiseri” olarak atanarak, federal polis teşkilatının yerel polis departmanını devralmasına öncülük etmiştir.44

Cole’un esrara bakış açısı, kendi ifadeleriyle son derece nettir. 2024 yılında LinkedIn üzerinden yaptığı bir paylaşımda, “30 yılı aşkın kolluk tecrübemden sonra esrar konusundaki tutumumu herkes biliyor, bu yüzden bana sormayın bile!” diyerek reform karşıtı pozisyonunu ve değişime olan direncini açıkça ilan etmiştir.43 Göreve geldikten sonra Cole, yukarıda bahsedilen İdare Hukuku Hakimi (ALJ) boşluğunu doldurmayarak, sürecin ilerlemesini yasal bir bahaneyle dondurmuştur.22

Trump’ın İkilemi ve Lee Zeldin Çözümü

Başkan Trump’ın bu duruma neden “izin verdiği” sorusu, aslında siyasi koalisyonunu yönetme zorluğundan kaynaklanmaktadır. Trump, bir yandan suç ve uyuşturucuyla mücadele konusunda muhafazakar tabanını memnun etmek için Bondi ve Cole gibi sertlik yanlısı, kanun-nizam (law and order) figürlerini kilit noktalara atarken, diğer yandan iş dünyasını, endüstriyi ve tıbbi araştırmaları desteklemek için EO 14370’i imzalamıştır.29 Bu atamalar ve kararnameler arasındaki taban tabana zıt ideolojik durum, yönetim içinde derin bir çatlak yaratmıştır. Benzer şekilde Trump’ın Bütçe ve Yönetim Ofisi (OMB) Direktörü Russell Vought da esrarın yasallaşmasına şiddetle karşı çıkmaktadır.43

Ancak Nisan 2026 itibarıyla bu tıkanıklık Başkan’ın da sabrını taşırmış görünmektedir. The New York Times’ın raporlarına göre Trump, EO 14370’in uygulanmamasından duyduğu rahatsızlık nedeniyle Pam Bondi’yi görevden almayı planlamaktadır.39 Bondi’nin yerine, eski Kongre Üyesi ve mevcut EPA Yöneticisi Lee Zeldin’in Adalet Bakanı olarak atanması değerlendirilmektedir.39 Zeldin, esrar reformları konusunda karmaşık bir geçmişe sahip olsa da, Başkan’ın iş dünyası odaklı emirlerini yerine getirmeye çok daha yatkın bir bürokratik profil çizmektedir.39

Bölüm 5: Ekonomik, Sosyal ve Bilimsel Etkiler (İkinci ve Üçüncü Derece Çıkarımlar)

Esrarın Liste I’den Liste III’e alınması süreci sıradan bir bürokratik evrak işi değil, on milyarlarca dolarlık bir ekonomiyi ve milyonlarca hastanın hayatını doğrudan etkileyen devasa bir paradigma değişimidir. Gecikmenin yarattığı dalga etkileri (ripple effects) birçok alanda hissedilmektedir.

Endüstriyel Finansman ve 280E Vergi Yasası

Liste I statüsü devam ettiği sürece, yasal olarak faaliyet gösteren kenevir şirketleri İç Gelir Kanunu’nun (IRC) 280E numaralı maddesine tabi olmaktadır. Bu madde, “yasadışı uyuşturucu ticareti” yapan şirketlerin personel maaşları, kira, pazarlama ve sigorta gibi olağan işletme giderlerini kurumlar vergisinden düşmesini yasaklamaktadır.46 Sonuç olarak, eyalet düzeyinde tamamen yasal olan işletmeler %70’lere varan ezici efektif vergi oranlarıyla boğuşmakta ve birçoğu iflasa sürüklenmektedir.14 Yeniden sınıflandırma (Schedule III) gerçekleştiğinde, 280E maddesi esrar şirketleri için geçerliliğini yitirecek ve endüstri standart vergi kesintilerinden yararlanarak devasa bir sermaye birikimi sağlayabilecektir.46 Gecikilen her gün, endüstriden milyonlarca doların silinmesi anlamına gelmektedir.

Çok Eyaletli Operatörlerin (MSO) Kenevir Stratejisi

Federal hükümetin bu kararsızlığı, Curaleaf ve Trulieve gibi Çok Eyaletli Operatörleri (MSO) radikal strateji değişikliklerine zorlamıştır. Geleneksel esrar pazarındaki DEA baskısından ve yüksek vergilerden bunalan bu dev şirketler, sermayelerini 2018 Tarım Yasası’nın boşluklarından yararlanan “kenevir kaynaklı THC” (hemp-derived THC) ürünlerine ve infüze seltzere (içeceklere) yönlendirmişlerdir.47 Ancak Kongre’nin Kasım 2025’te geçirdiği FY2026 Tarım Tahsisatları Yasası (P.L. 119-37), bu kenevir ürünlerine de porsiyon başına 0.4mg THC sınırı getirerek MSO’ların bu kaçış kapısını da daraltmıştır.14

Federal düzeydeki bu tıkanıklığa rağmen eyaletler kendi yollarını çizmeye devam etmektedir. Örneğin; Maryland’de itfaiyecilerin ve ilk müdahale ekiplerinin görev dışında tıbbi esrar kullanmasına izin veren yasa meclisten geçmiş, Washington D.C. Belediye Başkanı tıbbi esrar şirketlerinin yerel bira fabrikalarıyla ortaklık kurarak esrarlı içecek üretmesini öngören yeni bir plan açıklamış, Virginia yeni eğlence amaçlı satışlar için düzenleyici personel alımına başlamış ve Teksas tıbbi esrar erişimini genişleterek yeni işletme lisansları onaylamıştır.18 Federal yavaşlığa inat, yerel inisiyatifler genişlemeye devam etmektedir.

Sosyal Adalet ve Araştırma Tahribatı

Rep. Steve Cohen’in altını çizdiği gibi, Liste I statüsü sadece ekonomiyi değil, sosyal adaleti de tahrip etmiştir. 2024 yılında ABD’de büyük çoğunluğu basit bulundurma suçu olmak üzere 200.000’den fazla kişi esrar nedeniyle tutuklanmıştır.22 Bu politikalar orantısız bir şekilde azınlık toplulukları (communities of color) hedef almıştır.22 Diğer taraftan, üniversitelerdeki bilim insanları, şizofreniden kronik ağrıya kadar pek çok hastalık için araştırma yapmak istediklerinde DEA’nın aylar süren güvenlik izinleri, özel kasalar ve kısıtlı genetik materyal tedariki (sadece NIDA onaylı merkezlerden) gibi ağır engellerle karşılaşmaktadır.28 Liste III’e geçiş, araştırmacıların bu bürokratik cehennemden kurtulmasını sağlayacak ve FDA onaylı gerçek ilaçların geliştirilmesinin önünü açacaktır.28

Bölüm 6: Gelecek Projeksiyonları ve Sonuç

Nisan 2026 itibarıyla Amerika Birleşik Devletleri, kenevir ve esrar politikalarında eşi benzeri görülmemiş bir dönüm noktasındadır. Bir yanda Dr. Mehmet Öz ve CMS’nin önderliğinde, federal Medicare fonlarının belirli bir çerçevede kenevir CBD ve THC ürünlerine tahsis edilmesi (Substance Access BEI), federal hükümetin pratik düzeyde maddenin tıbbi faydasını kabullendiğini kanıtlamaktadır.5 FDA’nın bu ürünlere yönelik yaptırım uygulamayacağını belirten muhtırası, pragmatik bir çözüm arayışının açık bir göstergesidir.15

Ancak diğer yanda, esrarın temel yasal çerçevesini (Schedule I) değiştirecek olan yeniden sınıflandırma süreci, HHS’nin güçlü bilimsel tavsiyesinin üzerinden 946 gün geçmesine rağmen idari bir felce uğramıştır.21 Bu tıkanıklık; DEA’nın Kontrollü Maddeler Yasası’ndan aldığı kolluk kuvveti reflekslerinden, Pam Bondi ve Terry Cole gibi muhafazakar yetkililerin aktif direnişinden ve İdare Hukuku Hakimi (ALJ) atanmaması gibi kasıtlı bürokratik boşluklardan beslenmektedir.22 Başkan Trump’ın 14370 sayılı yürütme emri, kendi atadığı yetkililerin kurumsal ideolojilerine çarparak etkisiz kalmıştır.29

Önümüzdeki aylar, Amerikan siyasi tarihindeki en kritik karar anlarından birine sahne olacaktır. Başkan Trump’ın Pam Bondi’yi görevden alarak Adalet Bakanlığı’na Lee Zeldin gibi daha uyumlu bir ismi getirmesi halinde 39, DEA üzerindeki siyasi baskı artacak ve İdari Usul Kanunu’nun gerektirdiği duruşmalar hızla planlanarak Nihai Kural (Final Rule) yayımlanabilecektir. Alternatif olarak, federal bürokrasideki bu gridlock devam ederse, kongredeki SAFE Banking (Kasa Bankacılığı) yasası gibi çözüm arayışları da Cumhuriyetçi liderlerin (örneğin John Thune) engeline takılmaya devam edecektir.47

Kullanıcının sorgusunda yer alan “gerçeklik”, ABD federal sisteminin kendi içinde yaşadığı bu şizofrenik bölünmedir: Bir devlet kurumu (Medicare) hastaların semptomlarını hafifletmek için kenevir fonu ayırırken 5, diğer bir devlet kurumu (DEA) aynı maddenin hiçbir tıbbi değeri olmadığını iddia ederek araştırmaları ve endüstriyi boğmaya devam etmektedir.27 Nihai çözüm, bilimsel tartışmaların çok ötesinde, yürütme organının en tepesinde verilecek net siyasi kararlara ve idari reformlara bağlıdır.

Works cited

1. CBD Oil Warning: Sanjay Gupta & Dr. Oz Reveal the Truth | Oz Health – YouTube, accessed April 6, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=0w09sdex4cc
2. Ad for gummies endorsed by Dr. Oz is fake – PolitiFact, accessed April 6, 2026, https://www.politifact.com/factchecks/2021/dec/13/facebook-posts/ad-gummies-endorsed-dr-oz-fake/
3. Dr. Phil and Dr. Oz Victim of a CBD Scam: Beware of False Promises| Prehemptive, accessed April 6, 2026, https://www.prehemptive.com/post/dr-phil-and-dr-oz-victim-of-a-cbd-scam-beware-of-false-promises
4. Federal Health Programs Will Cover Up To $500 Worth Of CBD For Certain Patients By April, Trump Official Dr. Oz Says – Marijuana Moment, accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/federal-health-programs-will-cover-up-to-500-worth-of-cbd-for-certain-patients-by-april-trump-official-dr-oz-says/
5. CMS Marks Milestone in Expanding Patient-Centered Innovation with Substance Access Beneficiary Engagement Incentive, accessed April 6, 2026, https://www.cms.gov/newsroom/press-releases/cms-marks-milestone-expanding-patient-centered-innovation-substance-access-beneficiary-engagement
6. CMS Launches Voluntary Model to Expand Access to Life-Changing Medicines, Promote Healthier Living, accessed April 6, 2026, https://www.cms.gov/newsroom/press-releases/cms-launches-voluntary-model-expand-access-life-changing-medicines-promote-healthier-living
7. Substance Access Beneficiary Engagement Incentive – CMS, accessed April 6, 2026, https://www.cms.gov/priorities/innovation/substance-access-beneficiary-engagement-incentive
8. cbdMD Launches Healthcare Channel to Hemp-Derived CBD in Medicare, accessed April 6, 2026, https://www.cannabisequipmentnews.com/news/news/22964064/cbdmd-launches-healthcare-channel-to-hempderived-cbd-in-medicare
9. Cannabis rescheduling foes sue to block Trump CBD Medicaid reimbursements, accessed April 6, 2026, https://mjbizdaily.com/marijuana-rescheduling-foes-file-first-lawsuit-target-trump-cbd-promise/615210/
10. CMS unveils initiative to allow clinician-guided access to certain hemp-derived products, accessed April 6, 2026, https://www.risehealth.org/insights-articles/article/cms-unveils-initiative-to-allow-clinician-guided-access-to-certain-hemp-derived-products
11. Feds Detail Plan To Cover Up To $500 In Hemp CBD And THC Products For Medicare Patients Under Program Launching Next Week – Marijuana Moment, accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/feds-detail-plan-to-cover-up-to-500-in-hemp-cbd-and-thc-products-for-medicare-patients-under-program-launching-next-week/
12. cbdMD Launches Clinical Healthcare Channel to Support First Federal Pathway for Hemp-Derived CBD in Medicare – Stock Titan, accessed April 6, 2026, https://www.stocktitan.net/news/YCBD/cbd-md-launches-clinical-healthcare-channel-to-support-first-federal-bc5j72phs8tq.html
13. cbdMD Launches Clinical Healthcare Channel to Support First Federal Pathway for Hemp-Derived CBD in Medicare, accessed April 6, 2026, https://www.morningstar.com/news/pr-newswire/20260401cl20497/cbdmd-launches-clinical-healthcare-channel-to-support-first-federal-pathway-for-hemp-derived-cbd-in-medicare
14. Will the Executive Order on Medical Marijuana and Cannabidiol Research Change the Face of the Industry? | Carlton Fields, accessed April 6, 2026, https://www.carltonfields.com/insights/publications/2025/executive-order-on-medical-marijuana-and-cannabidiol-research
15. CBD, Medicare, and the New FDA Enforcement Memo, accessed April 6, 2026, https://harris-sliwoski.com/cannalawblog/cbd-medicare-and-the-new-fda-enforcement-memo/
16. Marijuana Moment – All your cannabis news, in one place, accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/
17. New FDA Enforcement Memo Clears Way For Hemp CBD Product Coverage Under New Medicare Plan – Marijuana Moment, accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/new-fda-enforcement-memo-clears-way-for-hemp-cbd-product-coverage-under-new-medicare-plan/
18. How could new attorney general impact cannabis rescheduling? (Newsletter: April 3, 2026), accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/how-could-new-attorney-general-impact-cannabis-rescheduling-newsletter-april-3-2026/
19. Etli çiğ köfte sipariş İstanbul, accessed April 6, 2026, https://heartwork-heidelberg.de/cylrdbua/
20. Judge allows Medicare THC & CBD plan to launch amid lawsuit (Newsletter: April 2, 2026), accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/judge-allows-medicare-thc-cbd-plan-to-launch-amid-lawsuit-newsletter-april-2-2026/
21. Looking Forward, Looking Back Assessing Variations in Hospital Resource Use and Outcomes for Elderly Patients With Heart Failure – ResearchGate, accessed April 6, 2026, https://www.researchgate.net/publication/40767382_Looking_Forward_Looking_Back_Assessing_Variations_in_Hospital_Resource_Use_and_Outcomes_for_Elderly_Patients_With_Heart_Failure
22. List of 2026 United States cannabis reform proposals – Wikipedia, accessed April 6, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_2026_United_States_cannabis_reform_proposals
23. Basis for the Recommendation to Reschedule Marijuana into Schedule III of the Controlled Substances Act – DEA.gov, accessed April 6, 2026, https://www.dea.gov/sites/default/files/2024-05/2016-17954-HHS.pdf
24. Schedules of Controlled Substances: Rescheduling of Marijuana – DEA.gov, accessed April 6, 2026, https://www.dea.gov/sites/default/files/2024-05/Scheduling%20NPRM%20508.pdf
25. DEA Cannabis Scheduling – Iowans for Medical Marijuana, accessed April 6, 2026, https://iowamedicalmarijuana.org/federal/scheduling/
26. What You Need to Know About Marijuana Rescheduling – Petrie-Flom Center, accessed April 6, 2026, https://petrieflom.law.harvard.edu/2024/05/28/what-you-need-to-know-about-marijuana-rescheduling/
27. Questions Related to the Potential Rescheduling of … – DEA.gov, accessed April 6, 2026, https://www.dea.gov/sites/default/files/2024-05/2024-04-11%20-%20AAG%20Fonzone%20-%20Marijuana%20Rescheduling.pdf
28. Federal Marijuana Rescheduling: Process and Impact – Moritz College of Law, accessed April 6, 2026, https://moritzlaw.osu.edu/faculty-and-research/drug-enforcement-and-policy-center/research-and-grants/policy-and-data-analyses/federal-marijuana-rescheduling
29. Executive Order 14370—Increasing Medical Marijuana and Cannabidiol Research, accessed April 6, 2026, https://www.presidency.ucsb.edu/documents/executive-order-14370-increasing-medical-marijuana-and-cannabidiol-research
30. Increasing Medical Marijuana and Cannabidiol Research – Federal Register, accessed April 6, 2026, https://www.federalregister.gov/documents/2025/12/23/2025-23846/increasing-medical-marijuana-and-cannabidiol-research
31. Rep. Steve Cohen Demands Answers From DEA on Rescheduling – Business of Cannabis, accessed April 6, 2026, https://businessofcannabis.com/how-does-the-dea-plan-to-reschedule-without-a-judge-lawmaker-demands-answers-on-cannabis-rescheduling-chaos/
32. Justice Department Submits Proposed Regulation to Reschedule Marijuana, accessed April 6, 2026, https://www.justice.gov/archives/opa/pr/justice-department-submits-proposed-regulation-reschedule-marijuana
33. Drug Enforcement Administration Drug Scheduling – StatPearls – NCBI Bookshelf, accessed April 6, 2026, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557426/
34. Who Is Really in Charge of Drug Scheduling? – The Regulatory Review, accessed April 6, 2026, https://www.theregreview.org/2026/02/11/lewis-who-is-really-in-charge-of-drug-scheduling/
35. Schedules of Controlled Substances: Rescheduling of Marijuana – Federal Register, accessed April 6, 2026, https://www.federalregister.gov/documents/2024/05/21/2024-11137/schedules-of-controlled-substances-rescheduling-of-marijuana
36. Rescheduling Cannabis Under the Controlled Substances Act, accessed April 6, 2026, https://www.theregreview.org/2026/03/28/seminar-rescheduling-cannabis-under-the-controlled-substances-act/
37. Did the DEA rig marijuana rescheduling process? – MJBizDaily, accessed April 6, 2026, https://mjbizdaily.com/news/marijuana-rescheduling-documents-fuel-suspicions-dea-rigged-process/402183/
38. Questions Related to the Potential Rescheduling of Marijuana – Department of Justice, accessed April 6, 2026, https://www.justice.gov/olc/opinion/questions-related-potential-rescheduling-marijuana
39. Trump Considers Replacing Attorney General Bondi With Zeldin, Potentially Impacting Marijuana Rescheduling, accessed April 6, 2026, https://nationaltoday.com/us/ny/new-york/news/2026/04/02/trump-considers-replacing-attorney-general-bondi-with-zeldin-potentially-impacting-marijuana-rescheduling/
40. Attorney General Misses Deadline For Rules To Make It Easier To Study Schedule I Drugs Like Marijuana And Psychedelics, accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/attorney-general-misses-deadline-for-rules-to-make-it-easier-to-study-schedule-i-drugs-like-marijuana-and-psychedelics/
41. Terrance Cole – DEA.gov, accessed April 6, 2026, https://www.dea.gov/terrance-cole
42. Terry Cole (law enforcement official) – Wikipedia, accessed April 6, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Terry_Cole_(law_enforcement_official)
43. Cannabis Rescheduling Remains Paused Despite Trump Support, accessed April 6, 2026, https://ivn.us/posts/cannabis-rescheduling-remains-paused-despite-trump-support-2025-04-01
44. Terry Cole, chosen to take over DC’s police force, has spent 22 years at DEA – KSAT, accessed April 6, 2026, https://www.ksat.com/news/politics/2025/08/15/terry-cole-chosen-to-take-over-dcs-police-force-has-spent-22-years-at-dea/
45. Marijuana Rescheduling Could Be Impacted If Trump Replaces Bondi As Attorney General With Zeldin, accessed April 6, 2026, https://www.marijuanamoment.net/marijuana-rescheduling-could-be-impacted-if-trump-replaces-bondi-as-attorney-general-with-zeldin/
46. DEA Moves to Reschedule Marijuana to Schedule III: Questions and Answers, accessed April 6, 2026, https://www.mpp.org/policy/federal/dea-moves-to-reschedule-marijuana-to-schedule-iii-questions-and-answers/
47. Capstone DC, accessed April 6, 2026, https://capstonedc.com/wp-content/uploads/2025/07/Cannabis-special-report-final.pdf
48. Rescheduling Isn’t Enough—and Medicare Could Make CBD Worse, accessed April 6, 2026, https://www.acsh.org/news/2026/01/26/rescheduling-isnt-enough-and-medicare-could-make-cbd-worse-49884
49. What’s the deal on rescheduling and federal cannabis policy in 2026? – Blog, accessed April 6, 2026, https://blog.mpp.org/blog/whats-the-deal-on-rescheduling-and-federal-cannabis-policy-in-2026/
50. Congressman Cohen asks DEA Administrator to Expedite Rescheduling Marijuana, accessed April 6, 2026, https://cohen.house.gov/media-center/press-releases/congressman-cohen-asks-dea-administrator-expedite-rescheduling
51. Increasing Medical Marijuana and Cannabidiol Research – Congressional Black Caucus Foundation, accessed April 6, 2026, https://www.cbcfinc.org/wp-content/uploads/2026/01/Increasing-Medical-Marijuana-and-Cannabidiol-Research-.pdf