Lelystad'da bir kapalı tesis: Linsboer ziyareti
Bitkinin hasada kadar yerinden kıpırdamadığı tek hatlı bir üretim modeli ve baş yetiştirici Jay Honey ile bir gün.
Haziran 2026'da Fluence'ın davetiyle Hollanda Lelystad'daki lisanslı kenevir üreticisi Linsboer'i ziyaret ettik. Baş yetiştirici Jay Honey ile odaların düzenini, aynı odada süren vejetatif ve çiçeklenme dönemini, biyolojik zararlı mücadelesini ve dal bazında etiketlenen kurutmayı konuştuk.
Haziran 2026'nın ikinci haftasında Fluence'ın davetiyle, farklı ülkelerden yetiştiricilerin olduğu küçük bir grupla Hollanda'nın Lelystad kentindeydik. Ziyaretin merkezinde Linsboer B.V. vardı. Linsboer, Hollanda'da coffeeshop'lara yasal kenevir tedarikini deneyen programın (Wietexperiment) lisanslı üreticilerinden biri. Ürettikleri kenevir bu deneye katılan belediyelerdeki coffeeshop'larda yetişkinlere satılıyor. Bu çerçeve, tesiste gördüğümüz her şeyi okurken akılda tutulması gereken ilk şey.
Tesisi baş yetiştirici Jay Honey ile gezdik. Jay aslen Nevadalı ve yaklaşık on beş yıldır büyük ölçekli üretim tesislerinde çalışıyor.

Bitki yerinden kıpırdamıyor
Linsboer'de bizi en çok düşündüren şey odaların düzeni oldu. Tesiste ayrı bir vejetatif oda yok. Ana bitki odasından alınan klon doğrudan 450 metrekarelik büyütme odasına yerleşiyor. Vejetatif dönemini o odada geçiriyor. Ardından oda 12 saat ışık, 12 saat karanlık düzenine alınıyor ve bitki aynı yerde çiçeklenmeye geçiyor. Bitki hasada kadar taşınmıyor.
Jay bunun getirisini şöyle anlattı: Bitkileri tesisin içinde taşımamak ciddi bir işçilik tasarrufu sağlıyor, vejetatif oda için ayrılacak alan da çiçeklenme odasına dönüşüyor. Oda başına ortalama 2.187 bitki var ve döngü oturduğunda tesiste her 12 günde bir oda hasat ediliyor. Tesiste çalışanların memnun olduğunu gördük. Bitkiler taşınmadığı için iş daha az yıpratıcı.
Klonlar doku kültüründen geliyor, üretimde tohum kullanılmıyor. Ana bitki odasında çok sayıda genotip tutuluyor ve seçim uzun vadede daraltılıyor.


Kanopi
Odalarda Fluence SPYDR LED armatürler kullanılıyor. Kanopiyi trellis ağı taşıyor. Işık bütün yüzeye eşit dağılıyor. Bitkilerin alt dalları budanmış (lollipopping). Alttaki zayıf dallar alınınca bitkinin enerjisi ışık alan üst sömeklere gidiyor ve kanopinin altında hava daha rahat dolaşıyor.


Zararlılara karşı kimyasal pestisit yerine biyolojik mücadele uygulanıyor. Dallara Koppert'in Thripex-Plus saşeleri asılmış. Bu saşelerin içindeki avcı akarlar tripslerle besleniyor.


Kurutma ve trimming
Hasat edilen bitkiler bölünmeden, saplarından paslanmaz çelik tekerlekli askılara ters asılıp kurutuluyor. Her dal etiketli. Kamuya açık bilgilere göre deneydeki üreticiler bitkinin her hareketini devletin takip sistemine kaydediyor ve dal bazındaki etiket bu kaydı tesisin içine kadar taşıyor.

Trimming, yani kurumuş çiçeklerin yapraklardan arındırılması, elle yapılıyor. Jay'e göre elle trimming geliri koruyor: Yalnızca çiçeği satıp trimming'i başkasına bırakmak büyük bir gelir kaybı demek.

Bizim için notlar
Linsboer'in başarı ölçütü tat, koku ve müşterinin aynı çeşidi tekrar istemesi. Tıbbi üretimde ölçüt her partinin aynı çıkması. Bu yüzden tesisteki uygulamaları olduğu gibi kopyalamıyoruz. Örneğin Linsboer'de kurutma ve trimming aynı mekânda yürüyor. Kurutma düşük nem isterken trimming ortama partikül ve nem yayıyor. Tıbbi üretimde bu iki işi ayrı odalara almak gerekiyor.
Yine de bitkiyi taşımayan oda düzeni, biyolojik mücadele ve dal bazında izlenebilirlik, kendi tesis planlarımızı tartışırken en çok döndüğümüz başlıklar oldu.